Das Staatliches Bauhaus

Ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van het Bauhaus in Dessau richten we in deze collegereeks de blik op een van de meest invloedrijke kunst- en ontwerpscholen van de twintigste eeuw: het Staatliches Bauhaus. Wat begon als een kunstschool voor toegepaste kunsten in Weimar, groeide in de loop van de tijd uit tot een van de meest invloedrijke instituten in de geschiedenis van de moderne kunst en design. 

Breuk met het verleden?
In deze serie onderzoeken we de oorsprong van het Bauhaus en beantwoorden we enkele belangrijke vragen die vaak over het instituut gesteld worden. Wat waren de achtergronden en invloeden die tot de oprichting van deze school hebben geleid? Maar was het Bauhaus bij de start werkelijk zo revolutionair als vaak wordt beweerd of eerder een logisch gevolg van de ontwikkelingen die zich vóór de Eerste Wereldoorlog hadden afgespeeld?

Het Bauhaus en de invloed van de Nederlandse Stijlgroep
Een van de kernvragen die we in deze serie behandelen is de invloed van de Nederlandse Stijlgroep op het Bauhaus. Deze groep, met invloedrijke leden zoals Theo van Doesburg, speelde een belangrijke rol in de vorming van het Bauhaus-gedachtegoed. Was de relatie tussen deze twee bewegingen wederzijds, of was de invloed vooral éénzijdig? We ontdekken hoe de Nederlandse De Stijl-beweging, die sterke nadruk legde op abstractie en geometrie, bijdroeg aan de esthetische en filosofische onderbouwing van het Bauhaus.

De grote namen van het Bauhaus
De kracht van het Bauhaus was ook te danken aan de docenten die de school zijn unieke karakter gaven. Namen zoals Wassily Kandinsky, Paul Klee, en László Moholy-Nagy komen al snel naar voren wanneer we het Bauhaus bespreken. Wat was hun rol in het vormgeven van de filosofie en de pedagogische benadering van de school? Wat waren de onderlinge interacties en het kruisbestuiven van ideeën tussen deze kunstenaars, en hoe droegen zij bij aan de ontwikkeling van het Bauhaus als een laboratorium voor de toekomst van kunst, design en architectuur?

Revolutie in Design
In de serie duiken we diep in de manier waarop het Bauhaus ontwerpen en (interieur)architectuur benaderde. Het streven naar functionaliteit, eenvoud, en het gebruik van industriële materialen was revolutionair voor zijn tijd. Het Bauhaus speelde ook een sleutelrol in het herdefiniëren van de relatie tussen kunst en technologie. Hoe kwam de samenwerking tussen kunstenaars, ontwerpers, architecten en technici tot stand? En wat was de impact van het Bauhaus op de industriële designwereld en de architectuur, die zelfs vandaag de dag nog zichtbaar is?

College 1 – Voorgeschiedenis en beginjaren (Weimar, 1919–1923)
De culturele en ideologische wortels van het Bauhaus. Van ambacht en idealisme tot expressie en gemeenschap, met aandacht voor de vroege fase onder Gropius en Johannes Itten.

College 2 – Theo van Doesburg en de invloed van De Stijl
De confrontatie tussen Bauhaus en De Stijl. Spanningen tussen expressie en rationaliteit en de impact van Van Doesburg op studenten en docenten.

College 3 – Het Bauhaus in Dessau en Berlijn (1925–1933)
De transformatie in Dessau tot een industrieel en functioneel georiënteerd instituut, en de slotfase in Berlijn onder politieke druk, met aandacht voor Hannes Meyer en Ludwig Mies van der Rohe.

Docent Hans de Man studeerde architectonische vormgeving aan de Academie voor beeldende Kunst te Kampen en architectuurgeschiedenis aan de RUG in Groningen. Hans was als theoriedocent 14 jaar verbonden aan ArtEZ University of the Arts en heeft vele honderden colleges en cursussen gegeven voor o.a. HOVO, Vrije Academie, Cultuurbedrijf Noordoostpolder en uiteraard Kunstcolleges.nl